Các mô hình đầu tư nguồn lực theo 9P (phần 1)

Sau khi đã tìm hiểu rõ phần cấu trúc thị trường và doanh nghiệp đã định hình được công việc sản xuất kinh doanh của mình và chuẩn bị xúc tiến các hoạt động đầu tư thì đây chính là lúc chúng ta chuyển sang phần xây dựng mô hình đầu tư cho doanh nghiệp của mình.

Với người kinh doanh nói chung và người làm công tác tiếp thị nói riêng, việc vận dụng 4P là bài nằm lòng trong mọi hoạch định chiến lược, hay chiến thuật của doanh nghiệp. Tuy nhiên, dưới góc độ về đầu tư tài chính, nhân lực, vật lực như thế nào cho 4P thì chưa có tài liệu nào đề cập hướng dẫn, dù chỉ là định hướng.

Cũng có mô hình tiếp thị 7P khi chúng ta kinh doanh trong ngành hàng dịch vụ. Các P được thêm là People, Process và Physical Evidence. Theo quan điểm của tôi, việc hữu hình hóa sản phẩm vô hình là dịch vụ được ngầm hiểu là đương nhiên và nó chính là Product. Vấn đề con người và quy trình thì trong sản xuất hay dịch vụ cũng cần như nhau cả, 2 yếu tố này xuất hiện trong mọi P và chúng tôi cũng cho rằng ngầm hiểu là phải có chính sách về con người và quy trình làm việc thích đáng, phù hợp trong mọi P.

Với mô hình của Market Connect, tôi có đưa thêm vào xét 2P nữa là Product Vision and Core và Potential Market. 2 yếu tố P này thêm vào để phản ánh tính chất quan trọng của việc sử dụng các nguồn lực cần phải xem xét các yếu tố cốt lõi và tầm nhìn của sản phẩm cũng như các yếu tố tiềm năng của thị trường. Chúng ta sẽ xem xét mô hình 9P ngay sau đây.

Đầu tư tài chính và chuỗi giá trị của doanh nghiệp
Trước khi đi vào việc phân tích các mô hình cụ thể, chúng ta sẽ đánh giá chuỗi giá trị của DN và các khoản mục cần đâu tư theo từng khâu của chuỗi như sau:

Từ sơ đồ ta thấy rằng, với từng hoạt động đầu tư tài chính, với từng loại hình sản phẩm dịch vụ và với từng phương thức sản xuất kinh doanh của DN mà chuỗi giá trị gia tăng sẽ có “gia tốc” khác nhau và giá trị tuyệt đối cuối cùng của chuỗi mà DN thu về cũng khác nhau. Giá trị cuối cùng này còn phụ thuộc rất mạnh vào dòng thời gian ẩn trong từng khâu của chuỗi giá trị. Như sơ đồ chúng ta đã thấy, dòng vốn đầu tư “quay” nhanh hay chậm là phụ thuộc vào các dòng thời gian qua từng khâu. Nếu chúng ta “đồng tốc” các “gia tốc” của từng khâu tốt thì cả “bộ máy” sẽ vận hành trơn tru và điều đó có nghĩa là DN sản xuất, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ có chất lượng và sản lượng ổn định.

Trong quá trình sản xuất kinh doanh, chúng ta vẫn phải luôn sáng tạo, cải tiến để:
1. Rút ngắn thời gian sản xuất và kinh doanh sao cho trong cùng một thời gian SXKD như trước khi áp dụng sáng tạo, cải tiến chúng ta có được sản lượng gia tăng mà chất lượng SPDV vẫn giữ vững hoặc gia tăng. (Tăng được sản lượng)
2. Hay, trong cùng một thời gian SXKD, chất lượng SPDV ngày càng gia tăng gián tiếp tác động làm tăng được giá bán một cách hợp lý và làm gia tăng giá trị tuyệt đối của chuỗi giá trị. (Tăng được giá bán)
3. Hay, chúng ta vẫn duy trì chất lượng và sản lượng như trước nhưng hao phí về vốn và nhân lực ngày càng giảm làm tăng giá trị tuyệt đối từ chính hoạt động nội tại của một khâu nào đó. (Giảm chi phí điều hành sản xuất, kinh doanh)

Mô hình 9P và chuỗi giá trị
Việc gán tên các P cho các khâu trong chuỗi giá trị và nhóm chúng lại thành các nhóm sẽ giúp chúng ta định hướng được các khoản mục đầu tư nhằm đánh giá hiệu quả đầu tư cho từng khâu thuận tiện và dễ kiểm soát hơn. Mô hình được vẽ lại như sau:

Mô hình 9P rút gọn và tiêu chí định hướng đầu tư

Với mô hình đầy đủ ở trên chúng ta đã định hình được việc đầu tư. Tuy nhiên để định hướng và gia tăng khả năng lượng hóa đầu tư. Tôi đưa ra mô hình rút gọn và thống nhất một số tiêu chí như sau:
1. Nếu ngành nghề mà SPDV do nhân tố con người tạo ra là chính thì đầu tư cho People chính là đầu tư vào Product. Các nhân tố People trong các khâu khác được xem như là yếu tố “cơ khí” và thậm chí là thuê ngoài.
2. Nếu ngành nghề mà SPDV do Process (dây chuyền máy móc) tạo ra là chính thì đầu tư vào Process chính là đầu tư vào Product. Các nhân tố Process trong các khâu khác chủ yếu việc quy định về dòng công việc, dòng thời gian và các định mức, chỉ tiêu, hàm lượng về chất lượng SPDV.
3. Trong mọi ngành nghề, hoạt động hoạch định điều lệ, quy chế, quy trình hoạt động của doanh nghiệp sẽ quyết định chính sách đầu tư về con người, về phương tiện, tài sản, nhà cửa, nguồn vốn và quy trình để phối hợp hiệu quả các nguồn lực đó.
4. Trong ngành nghề dịch vụ (tư vấn, du lịch, giáo dục..) thì hãy hữu hình hóa chúng thành Product. Yếu tố Product Vision and Core mặc định phải có trong yếu tố Product và nó được xem như là hoạt động R&D của doanh nghiệp.
5. Yếu tố Potential Market luôn phải được đánh giá trong mọi hoạt động của Promotion.
6. Việc tổ hợp các trường hợp sử dụng nguồn lực được dựa trên nguyên tắc tổng nguồn lực là không đổi nhưng có nhiều tỷ lệ đầu tư khác nhau, tùy thuộc vào khả năng, sở trường của chủ đầu tư.
7. Các mô hình không nêu ra hoặc là chưa có kiểm chứng hoặc chỉ là các bước đệm giữa các mô hình chuẩn. Phần “thức” là như tôi vừa trình bày ở trên, phần “Chiêu” các doanh nghiệp có thể tùy biến tuy nhiên cần cẩn trọng.
8. Các doanh nghiệp tái cấu trúc đầu tư hoặc có nhiều công ty con thì sẽ có nhiều mô hình được áp dụng cùng một lúc và mô hình đầu tư phụ thuộc vào nguồn tài chính.
9. Trong mọi trường hợp, nguồn lực của doanh nghiệp luôn là hữu hạn vì bản chất là doanh nghiệp luôn phải phát triển không ngừng và tầm nhìn mới của doanh nghiệp sau mỗi chu kỳ kinh doanh sẽ khiến nguồn lực hiện hữu đang dư thừa lại trở thành hữu hạn. Chúng ta giả định doanh nghiệp chỉ có 20 đơn vị nguồn lực (Bí quyết, công nghệ, bản quyền sáng chế phát minh … quy đổi tương đối thành đơn vị nguồn lực) và việc phân bổ các nguồn lực này có tính toán tốt sẽ tạo ra các mô hình kinh doanh hiệu quả ngay từ lúc khởi nghiệp.

Mô hình rút gọn như sau: